Je vindt me ook op

Astrantia (Zeeuws knoopje)

De vorm van de bloem hangt samen met de lengte van de stengeltjes: zijn ze lang, dan vormen ze een plat kussen, terwijl korte stengeljes een bolronde knoop vormen.

Astrantia (Zeeuws knoopje)

In het Nederlands verwijst ‘Zeeuws knoopje’ naar het sieraad op de tailleband van Zeeuwse klederdracht. In het Engels is de plaatselijke naam meestal ‘Hattie’s pincushion’. De wetenschappelijke naam komt van aster (Lat.: ster), naar de breed gepunte kraag die de speldenkussenbloemen omringt.

Astrantia major ‘Berendien Stam’

Astrantia major ‘Berendien Stam’

Hieronder foto’s van Astrantia major. Klik op een foto voor een vergroting:

Update 19 juni: hieronder staan foto’s van Astrantia major ‘Berendien Stam’ (2x) en de wijnrode Astrantia major ‘Garnet’ (4x). Klik op een foto voor een vergroting:

Astrantia major ‘Berendien Stam’

‘Berendien Stam’

 

Astrantia major ‘Garnet’

‘Garnet’

‘Garnet’

‘Garnet’

Het verschil tussen Astrantia Major rubra (links), en de variëteit A. Major Berendien Stam (rechts) zit in de lengte van de bloemblaadjes die de bloem meer bolvormig (links) of stervormig (rechts) maken. Op het eerste gezicht zie je niet dat Astrantia tot de familie van Umbelliferae behoort, de Schermbloemigen. Maar van dichtbij zie je dat het donzige gedeelte, zoals bij Schermbloemigen, bestaat uit vele minuscule bloemstengels, waaraan de buisjes zitten met meeldraden en stampers.

Het sieraad

De vorm van de bloem hangt samen met de lengte van de stengeltjes: zijn ze lang, dan vormen ze een plat kussen, terwijl korte stengeljes een bolronde knoop vormen.

Als sieraad werden de Zeeuwse knoopjes voorafgegaan door allerlei andere bewerkte vormen, bijvoobeeld met draadwerk dat op een braam leek. Vanaf 1860 werd de Zeeuwse knoopvorm echt mode bij vooral Walcherse heren. Misschien is het Zeeuwse knoopje geïnspireerd door de bloem. In veel Zeeuwse juwelen is de Astrantia te herkennen, maar het ‘echte’ Zeeuws knoopje is een grote omrande knop met zes of acht kleinere knopen eromheen.

het sierraad

Astrantia Berendien Stam, klik voor vergroting

De eigenlijke ster bepaalt het uiterlijk, de vorm en kleur van de bloem. De opvallende kraag bestaat uit ‘omwindselblaadjes’ die aanvankelijk de bloemknop beschermen en later zich ontvouwen tot een vlakke basis voor de bloem. Beide stadia zijn op de foto hieronder te zien. De roze basistinten verlopen naar crème-wit of zijn groen dooraderd.

Astrantia Major in de border:

Astrantia Major ‘Sunningdale Variegated’ is een mooie variëteit van Zeeuws knoopje omdat deze bont blad heeft. Vroeg in het voorjaar is het blad bonter dan in de zomer want de lichte gedeelten in het blad verkleuren onder invloed van de zon naar groen.

Astrantia Major ‘Sunningdale Variegated’

Verwijzing

Een mooie bespreking vind je in:
Abbenes, C. & Eeghen, F. van (2004). Astrantia Zeeuws knoopje: van bloem tot sieraad. De Tuin Exclusief, 18, 64-75.

Je kan naar dit artikel verwijzen op sociale netwerken:
About Author

Rob le PairDocent - onderzoeker Radboud Universiteit Nijmegen; favoriete thema's op deze site: Persuasive communication, Eindhoven-Philipsdorp, WordPress-design, gebruik van sociale media, running experiences, gardening.View all posts by Rob le Pair →

Leave a Reply